Ποιος τελικά κρατά το τιμόνι του πετρελαίου στην Βενεζουέλα; Η Ουάσιγκτον, το Καράκας ή… η Ντόχα; Η νέα κίνηση της κυβέρνησης Τραμπ να «παρκάρει» προσωρινά 500 εκατ. δολάρια από πωλήσεις βενεζουελάνικου πετρελαίου σε λογαριασμό στο Κατάρ, μετά την απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο, άνοιξε ένα κουτί γεμάτο νομικά και γεωπολιτικά ερωτήματα.
Επισήμως, οι ΗΠΑ δεν αναγνωρίζουν τη μεταβατική κυβέρνηση υπό τη Ντέλσι Ροντρίγκεζ. Στην πράξη όμως, συνεργάζονται μαζί της για την αποστολή 50 εκατ. βαρελιών αργού πετρελαίου προς την αμερικανική αγορά. Δηλαδή δεν την αναγνωρίζουν, αλλά κάνουν business, κλασική διπλωματία «και με τον χωροφύλαξ και με τον αστυφύλαξ».
Το μπέρδεμα γίνεται μεγαλύτερο αν θυμηθούμε ότι από το 2019 η Ουάσιγκτον είχε αναγνωρίσει ως νόμιμο εκπρόσωπο της Βενεζουέλας την Εθνοσυνέλευση του 2015. Θεωρητικά λοιπόν, τα έσοδα από τον «μαύρο χρυσό» θα έπρεπε να ελέγχονται από την αντιπολίτευση. Στην πράξη, όμως, ο έλεγχος περνά από αμερικανικά φίλτρα και προσωρινά από τραπεζικούς διαδρόμους στο Κατάρ.
Το εκτελεστικό διάταγμα που υπέγραψε ο Τραμπ στις 9 Ιανουαρίου προβλέπει ότι τα έσοδα από τις πωλήσεις πετρελαίου θα κατατίθενται σε λογαριασμό του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, ως «κυριαρχική περιουσία» της Βενεζουέλας υπό την επιμέλεια των ΗΠΑ. Ποιας Βενεζουέλας; Εκεί αρχίζουν τα δύσκολα, το διάταγμα δεν διευκρινίζει ποια κυβέρνηση εννοεί.
Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο μίλησε για «δημιουργικές νομικές λύσεις», ενώ ο υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ ξεκαθάρισε ότι το σχήμα αυτό θα συνεχιστεί «επ’ αόριστον» ώστε να διατηρηθεί πίεση στο Καράκας για μεταρρυθμίσεις. Με άλλα λόγια, τα χρήματα δεν κατάσχονται απλώς… φυλάσσονται μέχρι να ωριμάσουν οι πολιτικές συνθήκες.
Η επιλογή του Κατάρ ως ενδιάμεσου σταθμού δεν είναι τυχαία. Η Ντόχα αναγνωρίζει το καθεστώς Μαδούρο, άρα προσφέρει μια βολική γέφυρα για να παρακαμφθεί το αγκάθι της επίσημης αμερικανικής αναγνώρισης. Ένα είδος διπλωματικού «buffer zone» με τραπεζικό IBAN.
Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, πάντως, οι Δημοκρατικοί δεν αφήνουν την υπόθεση να περάσει αθόρυβα. Θέτουν ζήτημα νομιμότητας, επικαλούμενοι τον νόμο περί Διεθνών Οικονομικών Εξουσιών Έκτακτης Ανάγκης, που επιτρέπει κατάσχεση ξένης περιουσίας μόνο σε περιπτώσεις πολέμου ή άμεσης απειλής και προειδοποιούν τις αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες για πιθανούς νομικούς κινδύνους.
Αν η Βενεζουέλα είναι κυρίαρχο κράτος, γιατί τα έσοδα από τον φυσικό της πλούτο περνούν από ξένα ταμεία; Επίσης ποιος ελέγχει τον μαύρο χρυσό; Η κυβέρνηση που δεν αναγνωρίζεται, η αντιπολίτευση που δεν κυβερνά ή η υπερδύναμη που κρατά τον λογαριασμό;
