Σήμερα, Παρασκευή 6/2,πραγματοποιείται η πρώτη απευθείας συνάντηση μεταξύ αξιωματούχων ΗΠΑ – Ιράν, μετά τον πόλεμο Ισραήλ–Ιράν τον Ιούνιο του 2025, όταν οι ΗΠΑ βομβάρδισαν τις τρεις βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις της Τεχεράνης.
Ανώτεροι αξιωματούχοι των ΗΠΑ και του Ιράν συναντώνται στο Ομάν, σε μια τεταμένη συγκυρία που έχει αναζωπυρώσει τους φόβους για ανοιχτή στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ των δύο χωρών.
Οι συνομιλίες έρχονται μετά από αυξημένη στρατιωτική κινητοποίηση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, κίνηση που αποδίδεται και στη βίαιη καταστολή αντικυβερνητικών διαδηλώσεων στο Ιράν τον Ιανουάριο, με χιλιάδες νεκρούς, σύμφωνα με οργανώσεις.
Νωρίτερα, η αβεβαιότητα για τον τόπο και τη σύνθεση της συνάντησης απείλησε να τινάξει τη διαδικασία στον αέρα, με τις επαφές να εντάσσονται σε μία διπλωματική προσπάθεια περιφερειακών διαμεσολαβητών για αποκλιμάκωση, την ώρα που οι δύο πλευρές παραμένουν πολύ μακριά σε θέσεις και απαιτήσεις.
Ωστόσο, εάν υπάρξει πρόοδος, οι συνομιλίες θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο για νέο πλαίσιο διαπραγματεύσεων.
Τι ζητούν ΗΠΑ και Ιράν
Οι ΗΠΑ απαιτούν πάγωμα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, εγκατάλειψη αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου αλλά και συζήτηση για βαλλιστικούς πυραύλους.
Επιπλέον, τον τερματισμό στήριξης σε ένοπλες ομάδες στην περιοχή ενώ ζητούν να τεθούν στο τραπέζι και ζητήματα που αφορούν τον αυταρχικό χαρακτήρα του καθεστώτος.
Το Ιράν επιμένει ότι οι συνομιλίες πρέπει να περιοριστούν αποκλειστικά στο πυρηνικό πρόγραμμα.
Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει απειλήσει με βομβαρδισμούς εάν δεν υπάρξει συμφωνία, ενώ οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει χιλιάδες στρατιώτες, αεροπλανοφόρο και πολεμικά πλοία στην περιοχή.
Από την άλλη, η Τεχεράνη δηλώνει ότι θα απαντήσει με βία σε οποιαδήποτε επίθεση, απειλώντας αμερικανικούς στόχους και το Ισραήλ.
Στην ιρανική αντιπροσωπεία μετέχει ο ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγκτσί, ενώ τις ΗΠΑ εκπροσωπούν ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ.
Η τελευταία ευκαιρία και το «αγκάθι»
Για την ιρανική ηγεσία, οι συνομιλίες ίσως αποτελούν τελευταία ευκαιρία αποφυγής αμερικανικού πλήγματος, σε μια περίοδο που το καθεστώς θεωρείται από αναλυτές στην πιο αδύναμη θέση του από το 1979.
Η οργάνωση Human Rights Activists News Agency αναφέρει τουλάχιστον 6.883 επιβεβαιωμένους θανάτους και πάνω από 50.000 συλλήψεις στις πρόσφατες ταραχές.
Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει το κεντρικό σημείο τριβής εδώ και δεκαετίες. Το Ιράν υποστηρίζει ότι έχει ειρηνικούς σκοπούς, ενώ ΗΠΑ και Ισραήλ μιλούν για προσπάθεια απόκτησης πυρηνικού όπλου.
Η Τεχεράνη αρνείται να μεταφέρει το απόθεμα 400 κιλών υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου σε τρίτη χώρα, αν και αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο περιφερειακής κοινοπραξίας εμπλουτισμού.
Παράλληλα, απορρίπτει κατηγορηματικά αιτήματα για περιορισμό των βαλλιστικών πυραύλων και για τερματισμό στήριξης στον λεγόμενο «Άξονα της Αντίστασης» (Χαμάς, Χεζμπολάχ, πολιτοφυλακές Ιράκ, Χούθι).
Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν δήλωσε ότι επιδιώκονται «δίκαιες και ισότιμες διαπραγματεύσεις», εφόσον υπάρξει κατάλληλο περιβάλλον.
«Ο Χαμενεΐ θα πρέπει να ανησυχεί»
Οι χώρες της περιοχής φοβούνται ότι ένα αμερικανικό πλήγμα μπορεί να προκαλέσει γενικευμένο χάος.
Ο Τραμπ δήλωσε στο NBC ότι ο ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ «θα έπρεπε να ανησυχεί πολύ».
Ο ΥΠΕΞ των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο τόνισε πως οι συνομιλίες πρέπει να ξεπεράσουν το πυρηνικό ζήτημα για να υπάρξει «κάτι ουσιαστικό».
Αν και αρχικά είχε οριστεί η Κωνσταντινούπολη, η συνάντηση μεταφέρθηκε στο Ομάν κατόπιν ιρανικού αιτήματος, με συμμετοχή αποκλειστικά Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων.
Διαβάστε ακόμη:
ΗΠΑ – Ιράν: Νέες απειλές Τραμπ σε Χαμενεΐ, λίγο πριν το ραντεβού στη Μουσκάτ
